Kỹ thuật trồng và chăm sóc lan Vanda

Nếu hoa lan Cattleya mê hoặc lòng người bởi vẻ đẹp kiêu sa, quý phái; hoa lan Hồ điệp gây ngẩn ngơ, thương nhớ với dung mạo thanh cao, đài các thì hoa lan Vanda lại tạo được sức hút với sắc hoa rực rỡ và hình dạng hoa bắt mắt. Kỹ thuật trồng lan Vanda mà chúng tôi hướng dẫn dưới đây sẽ giúp bạn có thêm kinh nghiệm trong việc trồng và chăm sóc để sở hữu những chậu lan Vanda đẹp như ý.


1. Đặc điểm sinh học của lan Vanda


Lan Vanda là giống lan phụ sinh, được tìm thấy chủ yếu ở vùng nóng với sự phân bổ rộng lớn, từ Trung Quốc đến Himalaya và trải dài từ Indonexia đến Niu Ghine và Bắc Úc châu. Trên thế giới, có tổng cộng 45 loài Vanda và hơn 1000 loài cây lai tạo, tạo nên bộ sưu tập đa dạng và đặc sắc.


Lan Vanda sở hữu cụm lá nổi bật, dày và mọc đối xứng sang 2 bên như những cánh quạt. Lá dài 25cm và nhọn dần về phía đầu. Hoa mọc thành chùm, mỗi bông hoa có 3 cặp lá xếp đối xứng nhau. So với những giống hoa lan khác thì hoa lan Vanda có nét đặc trưng rất riêng, không thể nhầm lẫn, đó là đài hoa luôn lớn hơn hoặc bằng cánh hoa, đặc biệt là cánh hoa mỏng nhưng lại rất bền, thời gian nở kéo dài đến 1 tháng.


Tại Việt Nam, người ta tìm thấy 5 loài lan Vanda, đó là Vanda concolor, Vanda liouvillei, Vanda lilacina, Vanda denisonaliana và Vanda pumila. Trong đó, loài Vanda denisonaliana là được yêu thích nhất bởi hoa đẹp và bền. Lan Vanda chủ yếu sinh sống ở vùng mát (Lâm Đồng) với chồi hoa dài, hoa to, màu sắc đa dạng, rực rỡ, lại có hình dạng đẹp lạ nên đặc biệt có giá trị về thương mại.


2. Cách trồng và chăm sóc lan Vanda


Cấu tạo giá thể


Một trong những điều kiện đầu tiên và bắt buộc khi trồng lan Vanda là giá thể phải thực sự thông thoáng và độ ẩm trong chậu luôn ổn định. Bởi lan Vanda không có mùa nghỉ, nếu giá thể quá khô hạn, chúng sẽ rơi vào tình trạng rụng lá, ngược lại, giá thể quá ẩm ướt lại khiến rễ dễ bị thối. Vì thế, ngoài việc lựa chọn giá thể khô (gạch nung, than cục, vỏ cây), hãy cố gắng cân bằng độ thông thoáng và ẩm ướt cho giá thể và chậu trồng bằng cách điều chỉnh chế độ tưới hàng ngày.


Nhiệt độ, độ ẩm và nước tưới


Lan Vanda sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện nhiệt độ từ 25 - 30 độ C, độ ẩm vườn trồng cao, độ ẩm cục bộ chậu trồng thoáng. Do không có mùa nghỉ nên tuyệt đối không để cây bị thiếu nước, khô hạn. Đó là lý do bạn nên tưới nước thường xuyên 2 lần/ngày cho cây từ đầu tháng 5 đến cuối tháng 11 và 3 lần/ngày từ tháng 7 đến cuối tháng 4. Nếu đảm bảo tốt điều kiện trồng này, lan Vanda không chỉ tránh được hiện tượng “chuồn lá” mà còn cho hoa quanh năm, đặc biệt là vào mùa nắng, khi nhiệt độ không khí cao nhất.


Ánh sáng


Điều kiện ra hoa của lan Vanda là nhiệt độ cao và ánh sáng nhiều, gần như là 100%, nhất là với các loài Vanda lá tròn, Vanda TMA. Tuy nhiên, cũng có một số loài yêu cầu ánh sáng ít hơn, chẳng hạn như Vanda x Aseocentrum chỉ cần 50 - 60% ánh sáng. Bạn cần lưu ý đến đặc điểm này để chủ động cung cấp ánh sáng và làm giàn che phù hợp.


Phân bón


Có thể nói lan Vanda là loài lan yêu cầu rất cao về điều kiện trồng, bao gồm nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, nước tưới và cả phân bón. Theo đó, lan Vanda rất ưa phân bón, bất kể là dạng phân bón nào. Bạn có thể sử dụng phân bò khô, bánh dầu phộng hoặc phân 3-10-10 để tưới phun sương cho cây, định kỳ 2 ngày/lần với nồng độ 1 muỗng cà phê phân pha trong 4 lít nước. Sở dĩ phải bón phân liên tục cho lan Vanda là vì cây không có cấu tạo giả hành, giá thể trồng lan lại khô thoáng, không có khả năng dự trữ nên nếu không bón thường xuyên, cây sẽ còi cọc, yếu ớt do thiếu chất dinh dưỡng.


Thay chậu và nhân giống


Việc thay chậu cho lan Vanda được tiến hành khi cây phát triển mạnh, không còn phù hợp với chậu trồng. Có thể thực hiện thay chậu vào bất kỳ thời điểm nào trong năm, nhưng lý tưởng nhất vẫn là đầu mùa mưa. Về nhân giống, khi cây đạt kích thước như mong muốn thì cắt ngọn và một ít rễ trồng vào chậu mới, đều đặn 3 tháng 1 lần, phun dung dịch ANA với nồng độ 0,1 phần triệu (ppm) để kích thích sự mọc rễ. Sau một thời gian, cây sẽ sở hữu bộ rễ dày và khỏe mạnh.


Vấn đề sâu bệnh


Bệnh thường gặp nhất trên lan Vanda là rệp vàng (hút nhựa của lá) và thối đọt. Để phòng ngừa, nên phun sương thuốc sát trùng, Serpa lên lá hoặc thuốc ngừa nấm Topsil, Zineb, Benomyl nồng độ 1/400 lên toàn bộ cây định kỳ 2 tuần/lần. Nếu phát hiện cây bị bệnh, nên cắt bỏ phần lá và đọt bị hư, sau đó khử trùng bằng cách bôi vôi hoặc Vadolin. Bằng cách này, bạn có thể vừa ngăn ngừa bệnh lây lan ra khắp cây, vừa bảo vệ được cả vườn lan để hạn chế thiệt hại.

Lê Trinh